In Den Haag begon de onrust nadat de Haagse gemeenteraad geen toestemming gaf voor vreugdevuren. In veel andere gemeenten werd al ver voordat het officieel mocht vuurwerk afgestoken. Zeker nadat de verkoop aan particulieren was gestart. Gecombineerd met de enorme hoeveelheid vuurwerk, maakt het dat handhaving een ontzettend ingewikkelde opgave is. De hoeveelheden legaal en illegaal vuurwerk zijn zo groot en de pakkans zó gering dat de repressieve aanpak nooit een adequaat antwoord is op vuurwerkoverlast. Ook preventie is lastig, al zijn de pogingen hoopvol. Zowel nationaal als lokaal. Van informatiebijeenkomsten op scholen en brieven aan ouders tot grote reclamecampagnes.

Slechte oogst

Toch heeft vuurwerk nog altijd een behoorlijke aantrekkingskracht. Dit was de oogst deze jaarwisseling: meer geld dan ooit aan legaal vuurwerk, meer in beslag genomen illegaal vuurwerk aan de grenzen, meer door hulpverleners ervaren hinder, meer slachtoffers van vuurwerkincidenten, meer maatschappelijke kosten door vernielingen en ernstige milieuschade door het afval dat overal en nergens terechtkwam. Tijd voor betere alternatieven!

"Vuurwerk heeft nog altijd een behoorlijke aantrekkingskracht."

Geen half werk

In de landelijke politiek is er inmiddels een kentering gaande wat betreft consumentenvuurwerk. Een verbod is aanstaande. Gedeeltelijk althans, want: ‘er moet een balans zijn tussen wat nodig is om overlast en risico’s te verminderen en tegelijkertijd het plezier dat de grote meerderheid ervaart mogelijk te blijven maken’. Oftewel: de relatief kleine groep raddraaiers mag het plezier van de grote groep niet ‘verknallen’.

"Sociale controle, informatie, een beroep op respect voor je medemens – in het bijzonder hulpverleners – heeft de afgelopen decennia niet gewerkt."

Wat mij betreft zijn we dit punt voorbij. De afgelopen jaren ervoer de samenleving dat veilig en gezellig oud en nieuw vieren steeds meer belemmerd wordt. Niet door een kleine groep, maar juist door een behoorlijke groep mensen die ver over de grenzen van het acceptabele heengaat. Oudejaarsavond is een andere avond dan alle anderen. Natúúrlijk rekken we de verdraagzaamheid richting elkaar dan iets op. Maar sociale controle, voorlichting, een beroep op respect voor je medemens – in het bijzonder hulpverleners – hebben de afgelopen decennia niet gewerkt. Handhaving alleen kan dat gemis, ook al zouden we dat willen, niet compenseren.

Volledig verbod

Mijn stelling is daarom: verbied import, verkoop en afsteken van consumentenvuurwerk volledig, zoals ook de medici en een groeiend aantal gemeenten dat bepleiten. Dan is er geen grijs gebied, en kan er adequaat handhavend worden opgetreden. Al het vuurwerk is in die situatie immers illegaal. In de wijken is vervolgens elke melding raak. Vuurwerk mag dan immers niet, dat weten buurtbewoners en handhavers. Daardoor kan er veel gerichter worden gecontroleerd. De massaliteit van overtredingen in de huidige situatie maakt dat onmogelijk.

"Mijn stelling is: verbied import, verkoop en afsteken van consumenten-vuurwerk volledig, zoals ook de medici en een groeiend aantal gemeenten dat voorstaan."

Nederwiet

Zonder zo’n totaalverbod krijgen we dezelfde situatie als met wiet. Dat mag je gebruiken en verkopen, maar niet invoeren of op commerciële schaal verhandelen of kweken. De ervaring leert dat dit helemaal niet werkt en zelfs ondermijning in de hand werkt. Een eenduidig verbod maakt dat je al kunt controleren bij de invoer. Door middel van geurenscans, importdocumenten en tracing is vuurwerk te ontdekken. Particuliere invoer uit bijvoorbeeld Duitsland en België tegengaan is nu ook een probleem. De controle kunnen we aan de grens intensiveren.

Knallende alternatieven

Daarnaast is het van belang om de alternatieven aantrekkelijker te maken. Vuurwerkshows, drones, wat je maar kunt bedenken. Het alternatief moet zó interessant zijn, dat de overgrote meerderheid daarvoor kiest. De positieve dynamiek versterken en de negatieve begrenzen. Dat kan door de veerkracht en energie van de wijk optimaal te benutten.

"Het alternatief moet zó interessant zijn, dat de overgrote meerderheid daarvoor kiest."

Om vuurwerkshows te organiseren, zijn goede afspraken nodig. Daarom zou ik alle betrokken partijen – het Rijk, gemeenten, de pyrotechnische branche, MKB en politie –met elkaar een koepelplan willen laten ontwikkelen. Met dat plan worden lokale vuurwerkshows mogelijk. Het aantal en de omvang ervan is afhankelijk van de gemeente. Die kan dat zelf lokaal organiseren – per dorp, wijk of gehele gemeente. Samen met betrokken inwoners en ondernemers. Zo kan iedereen – veilig – genieten van vuurwerk, beperken we overlast en milieuschade fors en gaan plezier, gezondheid en veiligheid prima samen.
Betrek mensen bij die alternatieven, met name de jeugd. Opgave: samen met de buurt van oud en nieuw weer een vrolijk en veilig feest maken. En misschien is dit wel een mooie kans om met professionele ondersteuning van (lokale) brandweerlieden wijkvuurwerk of grotere vuurwerkshows te organiseren. In eerste instantie draait het om politieke keuzes. Vervolgens moeten we met z'n allen de verantwoordelijkheid nemen om gezamenlijk te werken aan een mooi feest op lokaal niveau.

Bron: ToeZine